The book

Infratecture is de kunst van het integraal ontwerpen van infrastructuur. Een pleidooi voor meer ontwerpkracht in de wereld van de mobiliteitsinfrastructuur. Infratecture is de titel van een boek wat op 21 januari 2015 tijdens de infratech in Ahoy gelanceerd wordt. Het boek belicht 15 invalshoeken, behandeld 30 internationale cases en formuleert de attitude die nodig is om succesvol te zijn in de wereld van ontwerpen, realiseren en beheren van infrastructuur. Enkel door infrastructuur breder te zien als een weg van A naar B en infrastructuuropgaven als openbareruimte-vraagstukken te beschouwen, is het mogelijk infrastructuur een onlosmakelijk en integraal onderdeel te laten vormen van de wereld waarin we leven, waarin we ons dagelijks bewegen, waarin we mobiel zijn.

U kunt Infratecture hier bestellen.

voorkantIMAGE_4

in het donker

De helft van de wereldbevolking woont in steden en de voorspelling is dat dit percentage alleen maar verder zal groeien. Steden worden daardoor voller, groter en raken dichter bevolkt. Een toename van dichtheid leidt tot meervoudig ruimtegebruik: meerlaagse shoppingmalls, wonen in wolkenkrabbers, kantoren gevestigd boven winkels. De openbare ruimte wordt intensiever gebruikt en functies die in kleinschalige steden en dorpen gewoon op straat plaatsvinden, gaan ondergronds. Een wereld onder het maaiveld waarin wordt gestald, gestroomd, bevoorraad. Een kunstmatig gecreëerde wereld, niet alleen qua gebouwen en infrastructuren, maar ook qua verlichting, klimaat, etc. Het zijn met name de aan mobiliteit gerelateerde functies die ondergronds verdwijnen. Waar mobiliteit de stadse maat overstijgt, worden tunnels, buizen, garages, stallingen tot diep onder de stad gerealiseerd. Mobiliteituitbreiding of mobiliteit gericht op het bereiken van hoge snelheden kan op die manier ongestoord plaatsvinden. Daar hebben we als samenleving graag grote investeringen voor over. De stad krijgt zo op maaiveldniveau ruimte voor andere functies en activiteiten en wordt daardoor aantrekkelijker voor bewoners en bezoekers. De openbare ruimte wordt minder overheerst door infrastructuur. Maar dit alles heeft ook een keerzijde die bijzondere aandacht vraagt van de ontwerpers: de kunstmatige wereld in the dark.

Beslispunten

Het netwerk van weginfrastructuur is uitgestrekt, wereldomspannend en opgebouwd uit ontelbare schakels van wegen, straten, stegen, banen, boulevards, etc. Deze schakels zijn met elkaar verbonden op talrijke kruispunten, knooppunten, rotondes en splitsingen. Dit integrale netwerk is nooit als geheel bedacht, maar in delen en deeltjes ad hoc aaneengegroeid. Wanneer je je dat realiseert, is het wonderbaarlijk dat het als geheel werkt. Het ontbreken van een totaalplan en van een overall planning maakt dit indrukwekkende netwerk echter ook chaotisch en onvoorspelbaar. Op gevoel de juiste route vinden valt niet mee. Natuurlijk kun je tijdens een fietsvakantie door Frankrijk de juiste windrichting aanhouden door je te oriënteren op de zon. Maar op goed geluk van straat naar weg naar kruispunt een route fietsen, zal al snel leiden tot onaangename verrassingen; doodlopende wegen, een weg die overgaat in onverhard bospad of een weg die uitkomt op een snelweg.

De eerste kennismaking met een stad, de eerste keer dat je een onbekend netwerk ‘berijdt’ is veelal vanuit de beweging. Zittend in trein of bus, rijdend in auto of op de fiets of zelfs lopend. Dit continu veranderende beeld anlayseren we voornamelijk onbewust. Gecombineerd met ons eigen referentiekader leidt dat tot beslissingen over de te volgen route. In een stad die zich niet als vanzelf ontvouwt, zal dat vermoedelijk betekenen zo snel mogelijk stoppen en de weg vragen.  In een begrijpbaar netwerk daarentegen, waarin de schakels en de beslispunten ‘leesbaar’ zijn, zullen we veel meer op gevoel de juiste route kunnen bepalen. In een compacte stad met een hooggelegen citadel of hoog oprijzende klokkentoren van een kathedraal zullen deze landmarks veelal onze routekeuze begeleiden. Een infrastructuurnetwerk dat deze oriëntatie ondersteunt versterkt de begrijpbaarheid en ‘leesbaarheid’ van een (stedelijk) landschap.

moments of decission_place charles de gaulle_3_Khairul_Abdullah_1932x1239 8369351987_ba01244e24_o_mi chiel_3548x2515

infra-gebouw

Stedelijkheid wordt bepaald door mensen, de stedelingen en hun activiteiten. Meer dan de helft van de wereldbevolking woont op dit moment in steden en dat zal komende decennia alleen maar verder toenemen. Terwijl deze groei begint met een ongebreideld uitdijen van stedelijke gebieden, ontstaan vervolgens in deze stedelijke regio’s concentraties van mensen, activiteiten, economie en ontwikkeling. We zijn inmiddels bekend en vertrouwd met verdichtingstrategieën van de gelaagde stad, waarbij functies zoals metro, parkeergarages, winkels en huizen op integrale wijze, als aparte lagen boven elkaar georganiseerd zijn. Binnen de ruimtelijke ordening wordt onder integraal ‘voltallig’ of ‘allesomvattend’ verstaan. Ofwel, het realiseren van aparte onderdelen in relatie tot elkaar. Elk onderdeel is nog afzonderlijk herkenbaar, maar wel goed afgestemd op de andere onderdelen. Een XXXL versie van stedelijkheid, voorbij de intensiteit van de gelaagde stad, kan ontstaan als activiteiten, ruimte, programma´s, functies en infrastructuur in elkaar schuiven. Door deze niet meer als aparte werelden te ontwerpen, te realiseren en te beheren, maar als één bouwwerk. Een complexe opgave die van de ontwerpers veel meer vraagt dan louter een ontwerp. Dat fenomeen heet infrabuilding en is voor de infratect een uitdaging voorbij het niveau van integraal ontwerpen.

Les Halles en La Defense Parijs, een goed voorbeeld voor een infragebouw.

3270985897_e7c7e20677_o_Christian Heindel_3264x2448 infrabuilding_les halles_4_Nelson_minar_3240x2100

de overstap

We verplaatsen ons meerdere malen per dag op steeds weer andere manieren, via andere routes en met andere bestemmingen. Daarbij maken we gebruik van veel verschillende vervoerswijzen. Verplaatsingen bestaan daardoor vaak uit een aaneenschakeling, een keten, van verschillende opeenvolgende vervoersmiddelen. Te voet naar de garage om vervolgens per auto naar een P&R te rijden, naar het perron te lopen, de metro te nemen en het laatste deel naar kantoor weer te voet af te leggen. In die ketenmobiliteit is het van belang moeiteloos van het ene netwerk op het andere netwerk over te kunnen stappen. Een volwaardig treinstation maakt het mogelijk van fiets over te stappen op trein om vervolgens bij een ander station over te stappen op tram, bus, vliegtuig, taxi, metro, riksja, dolmus, tuktuk, scooter, of gewoon te voet verder te gaan. Het ontwerpen van de overstap is een hele opgave.

Hauptbahnhof Berlijn en Grand Central Station New York als best practice voorbeeld van de ideale overstap.

Grand_Central_Terminal_Lobby1.jpg Berlin Hauptbahnhof - Lehrter Bahnhof

 

(Her)gebruik

Re-use gaat over de betekenis en potentie van infrastructuur voorbij de levensduur van die infrastructuur. Daar wordt nog weinig aan ontworpen. Toch wordt de hergebruikopgave steeds groter. Het wereldomvattende netwerk van infrastructuur vertegenwoordigt namelijk een enorm kapitaal. Daarom wordt continu aan dit netwerk gesleuteld, verbouwd en omgebouwd. Een pad wordt vervangen door een weg. De weg wordt snelweg. De snelweg krijgt door de jaren heen extra rijstroken en vluchtstroken worden zelfs spitsstroken om de capaciteit nog verder op te schroeven. Ook binnen steden zijn talloze voorbeelden van dergelijke ontwikkelingen. Een vaart wordt overdekt om een stoomtram tracé te realiseren wat later wordt vervangen door een brede weg voor autoverkeer. Infrastructuur is daarmee wellicht het meest flexibele gebruiksgoed dat we kennen.

5894083381_aafb6bb706 bridge_bikes-peds_560px

Continue reading

(Over)bruggen

Barrières zijn er om overwonnen te worden. Zo ook in infrastructurele netwerken. Is het niet mogelijk op een gewone wijze te kruisen dan zijn er altijd nog de mogelijkheden er onder door, er over heen of er dwars doorheen te gaan. Dit geldt niet alleen voor natuurlijke barrières zoals bergen en rivieren. Binnen het steeds fijnmaziger infrastructuurnetwerk worden ongelijkvloerse kruisingen gerealiseerd om netwerken te optimaliseren qua doorstroming en veiligheid. Tunnels, viaducten en bruggen worden binnen de vakwereld met recht ‘kunstwerken’ genoemd. Huzarenstukjes van engineering die het mogelijk maken het onoverbrugbare te overbruggen.

tumblr_n1h2eufd5P1rjjs3uo1_1280 puente-oresund-11

 

Continue reading

Kunst

Er is sprake van een relatie tussen kunst en mobiliteit. Daar kan geen twijfel over bestaan. Het eenduidige benoemen van deze relatie echter, het precies om- en beschrijven, is net als bij kunst in het algemeen, ingewikkeld. Dat is niet verwonderlijk, aangezien kunst gelaagd is, over diepere betekenis, emotie en gedachten gaat. Gevoel laat zich niet makkelijk in woorden vatten. Niets zo persoonlijk. Deze emotionele kant staat in interessant contrast ten opzichte van de rationele waarden van infrastructuur, de logica achter infrastructuur en de functionele kwaliteit. Twee werelden die botsen, samenkomen, elkaar verstaan? In ieder geval verhouden ze zich ten opzichte van elkaar.

94588742 Metro_Stockholm_Tunnelbana25

Continue reading

Infratecture

Welkom op de website infratecture. Infratecture is de titel van een boek wat gaat over het integraal ontwerpen van infrastructuur.

In samenwerking met Nai010 zal in januari 2015 het boek verschijnen met de titel

INFRATECTURE, infrastructure by design